Podatek przy sprzedaży firmy: decyduje się o nim przy strukturze, nie przy podpisie

Dokumenty podatkowe, kalkulator i długopis na biurku

Podatek przy sprzedaży firmy nie jest formalnością, którą załatwia się po transakcji. Jest częścią ceny i przesądza się o nim wtedy, gdy ustalacie strukturę, czyli na kilka miesięcy przed podpisaniem czegokolwiek. Właściciele, którzy dowiadują się o skutkach podatkowych przy umowie, zwykle dowiadują się o nich za późno, żeby cokolwiek zmienić.

Dlaczego to nie jest temat na koniec

Nagłówkowa cena i kwota, która zostaje u Ciebie, to dwie różne liczby. Dzieli je obsługa długu, rozliczenie kapitału obrotowego i podatek. Pierwsze dwie pozycje wszyscy liczą od początku, trzecią zaskakująco często odkłada się na później.

Problem polega na tym, że podatek zależy od struktury transakcji, a struktura jest przedmiotem negocjacji, które kończą się na etapie listu intencyjnego. Po podpisaniu listu wracanie do struktury oznacza otwieranie na nowo rozmowy o cenie, zwykle w momencie, gdy już oddałeś wyłączność i nie masz alternatywy przy stole.

Zastrzeżenie, od którego zacznę, bo jest istotne: ten tekst opisuje, jak temat podatkowy przebiega w procesie transakcyjnym. Nie jest poradą podatkową ani prawną i nie zastępuje doradcy podatkowego. Konkretne skutki zależą od Twojej sytuacji i trzeba je policzyć na Twoich liczbach.

Dwie ścieżki, dwa zupełnie inne rachunki

Z podatkowego punktu widzenia sprzedaż firmy rozchodzi się w dwie strony, które opisaliśmy szerzej we wpisie o share dealu i asset dealu.

Gdy sprzedajesz udziały, sprzedającym jesteś Ty, a pieniądze trafiają bezpośrednio do Ciebie. Gdy sprzedajesz majątek, sprzedającym jest spółka, więc pieniądze trafiają najpierw do niej, a dopiero potem, osobnym ruchem, do Ciebie. To jest cała istota różnicy i z niej biorą się wszystkie dalsze konsekwencje.

Dlatego przy porównywaniu ofert liczy się kwota netto po wszystkich krokach, a nie liczba w mailu od kupującego. Oferta wyższa o kilka procent, ale w gorszej strukturze, potrafi być gorsza od niższej.

Co przesądza, którą ścieżką pójdziecie

Rzadko decyduje o tym sam podatek. Decyduje układ sił i stan firmy.

  • Historia spółki. Im więcej nieuporządkowanych zaszłości, tym mocniej kupujący naciska na asset deal, żeby ich nie przejmować. Uporządkowanie tego przed procesem jest najprostszą drogą do struktury, która Tobie odpowiada. Lista obszarów, które kupujący bada, jest w checkliście red flags.
  • Co ma zostać poza transakcją. Nieruchomość, znak towarowy, samochody, umowy z rodziną. Jeśli coś ma zostać u Ciebie, i tak trzeba to wydzielić, a wydzielenie ma swoje skutki i swój czas.
  • Kto kupuje. Inwestor branżowy, fundusz i wykup menedżerski mają różne przyzwyczajenia co do struktury i różną elastyczność.
  • Ile masz czasu. Część zmian w strukturze wymaga miesięcy, a niektóre mają okresy, przed upływem których nie ma sensu ich robić. To najczęstszy powód, dla którego doradca podatkowy mówi „za późno”.

Kiedy doradca podatkowy musi być przy stole

Trzy momenty, w tej kolejności.

Przed wyjściem na rynek. Zanim ktokolwiek zobaczy teaser, warto wiedzieć, jaka struktura jest dla Ciebie akceptowalna i czy coś wymaga przygotowania z wyprzedzeniem. To jedyny moment, w którym można jeszcze coś ustawić.

Przy negocjowaniu listu intencyjnego. Struktura i sposób płatności zapisują się właśnie tam. Doradca nie musi być na spotkaniu, ale musi zobaczyć zapisy, zanim je podpiszesz.

Przy umowie sprzedaży. Tu chodzi już o szczegóły: jak rozliczana jest część odroczona, jak traktowany jest earn-out, co dzieje się z kwotą w escrow. Te elementy potrafią przesunąć moment, w którym powstaje przychód.

Pytania, które warto zadać

Zanim zaczniesz rozmowy z kupującymi, umów godzinę u doradcy podatkowego i wyjdź z odpowiedziami na te pytania. Kosztuje to ułamek tego, co jedna nietrafiona decyzja o strukturze.

  • Ile realnie zostaje mi przy sprzedaży udziałów, a ile przy sprzedaży majątku, na moich liczbach?
  • Czy coś w obecnej strukturze wymaga uporządkowania przed procesem i ile to trwa?
  • Jakie są skutki wydzielenia nieruchomości albo innych składników, które mają zostać u mnie?
  • Co się zmienia, jeśli część ceny będzie odroczona albo uzależniona od wyniku?
  • Co się zmienia, jeśli kupujący jest podmiotem zagranicznym?

Trzy sytuacje, które widać najczęściej

Struktura ustalona przez kupującego. Kupujący przychodzi z gotowym schematem, bo ma doradców i robi to regularnie. Jeśli po Twojej stronie nikt tego nie policzył, przyjmujesz jego optymalizację, nie swoją.

Porównywanie ofert po nagłówku. Dwie oferty o tej samej cenie i innej strukturze to dwie różne kwoty. Bez policzenia obu wybór jest przypadkowy.

Wydzielanie majątku w trakcie procesu. Ruch, który powinien się wydarzyć rok wcześniej, robiony pod presją terminu jest droższy, wolniejszy i sam w sobie bywa red flagiem w oczach kupującego.

Zobacz też

Łukasz Brzyski

O autorze

Łukasz Brzyski prowadzi Brzyski & Partners Management Consulting. Doradza przy sprzedaży i zakupie firm o wartości od 10 do 50 mln zł. Zanim zaczął doradzać, sam sprzedał dwie spółki, które współtworzył. Więcej o autorze

Wiedza

Więcej powiązanych artykułów

NDA przy rozmowach o sprzedaży firmy: na co uważać

Wejście na rynek polski: spółka własna, dystrybutor czy przejęcie

Co robi doradca M&A, za co bierze wynagrodzenie i jak wygląda success fee