Wejście na rynek polski: spółka własna, dystrybutor czy przejęcie

Dzielnica biurowa dużego polskiego miasta z dźwigiem budowlanym

Są trzy drogi wejścia na rynek polski i różnią się przede wszystkim tym, jak szybko masz przychód i jak trudno się wycofać. Dystrybutor daje sprzedaż w kilka miesięcy i niewielkie ryzyko, ale nie daje kontroli nad klientem. Własna spółka daje kontrolę i kosztuje rok pracy, zanim zacznie zarabiać. Przejęcie daje jedno i drugie od pierwszego dnia i jest najdroższe, a przy tym najłatwiej w nim przepłacić.

Zanim wybierzesz model

Wybór modelu jest trzecią decyzją, nie pierwszą. Przed nim idzie walidacja rynku: sprawdzenie, czy problem, który rozwiązujesz, istnieje w Polsce w tej samej postaci, kto go dziś rozwiązuje i jaka zostaje marża po dołożeniu transportu, cła, podatków i pośrednika.

Druga decyzja dotyczy Ciebie, nie rynku: kto w firmie będzie miał na to czas. Ekspansja prowadzona po godzinach, obok bieżących obowiązków, nie dochodzi do skutku. Dziesięć obszarów, które warto przejść przed startem, zebraliśmy w checkliście gotowości.

Dystrybutor albo agent

Dystrybutor kupuje od Ciebie i sprzedaje dalej na własny rachunek. Agent sprzedaje w Twoim imieniu za prowizję. Różnica jest istotna: przy dystrybutorze to on ma relację z klientem i on ponosi ryzyko kredytowe, przy agencie relacja i ryzyko zostają po Twojej stronie.

To najszybsza droga i najtańsza w razie niepowodzenia. Ma trzy typowe problemy. Pierwszy: dystrybutor rzadko jest wyłącznie Twój, więc Twój produkt konkuruje o jego uwagę z kilkoma innymi. Drugi: nie widzisz, kto naprawdę kupuje, więc po trzech latach wiesz o rynku niewiele więcej niż na starcie. Trzeci ujawnia się przy rozstaniu, bo baza klientów zwykle zostaje u niego.

Co z tym zrobić w umowie: minimalne wolumeny powiązane z wyłącznością, obowiązek raportowania sprzedaży w podziale na klientów końcowych, jasne zasady co do bazy klientów po zakończeniu współpracy i okres wypowiedzenia, który nie zamraża Cię na dwa lata.

Własna spółka

Pełna kontrola nad marką, ceną i relacją z klientem. Rejestracja spółki w Polsce jest szybka i tania, ale to nie jest koszt, o który chodzi. Kosztem jest pierwszy rok: rekrutacja osoby, która zna rynek i chce pracować dla nieznanej marki, zbudowanie referencji od zera, cykl sprzedaży liczony w miesiącach.

Model sprawdza się przy produktach wymagających wsparcia technicznego, przy sprzedaży B2B z długim cyklem i wszędzie tam, gdzie relacja z klientem jest samym produktem. Sprawdza się słabo, jeśli nie masz w centrali nikogo, kto poświęci temu połowę etatu przez rok.

Wariantem pośrednim jest zatrudnienie jednej osoby na rynku przed założeniem spółki, żeby sprawdzić kanał, zanim zbudujesz strukturę.

Przejęcie

Wejście przez przejęcie kupuje Ci to, czego nie da się przyspieszyć: klientów, zespół znający rynek, pozwolenia, czasem markę z historią. Zamiast roku budowania masz przychód od pierwszego miesiąca.

Ryzyka są inne niż w dwóch poprzednich modelach i większe. Płacisz z góry za wynik, który dopiero ma się powtórzyć. Jeśli firma stoi na właścicielu, po jego odejściu zostaje mniej, niż kupowałeś, i właśnie dlatego w tych transakcjach tak często pojawia się earn-out i okres przejściowy. Dochodzi integracja: dwie kultury, dwa systemy i zespół, który nie wie, co się z nim stanie.

Praktyczna uwaga do procesu. Kupujący z zagranicy często zaczyna od firmy, która sama się zgłosiła albo którą ktoś polecił. To jest dokładnie ta sytuacja, w której nie ma punktu odniesienia dla ceny. Sensowny proces zaczyna się od długiej listy kilkunastu podmiotów, także tych, które nie są na sprzedaż.

Jak wybrać między nimi

Trzy pytania zwykle wystarczą. Ile czasu masz na pierwszy przychód: jeśli liczy się w miesiącach, zostaje dystrybutor albo przejęcie. Czy relacja z klientem jest produktem: jeśli tak, dystrybutor odpada w dłuższym horyzoncie. Ile możesz stracić bez wpływu na firmę macierzystą: to wyznacza górną granicę dla przejęcia.

Modele nie wykluczają się w czasie. Częsta i rozsądna sekwencja to dystrybutor przez dwa lata, żeby poznać rynek i zebrać dane, a potem przejęcie tego dystrybutora albo jego konkurenta, już z wiedzą, za co się płaci.

Zobacz też

Łukasz Brzyski

O autorze

Łukasz Brzyski prowadzi Brzyski & Partners Management Consulting. Doradza przy sprzedaży i zakupie firm o wartości od 10 do 50 mln zł. Zanim zaczął doradzać, sam sprzedał dwie spółki, które współtworzył. Więcej o autorze

Wiedza

Więcej powiązanych artykułów

NDA przy rozmowach o sprzedaży firmy: na co uważać

Co robi doradca M&A, za co bierze wynagrodzenie i jak wygląda success fee

Wycena mnożnikiem EBITDA: skąd biorą się różnice między branżami